Ouderenvereniging Vief roept op tot een volwaardige deelname van alle ouderen aan de verkiezingen van 26 mei

Zondag 26 mei is het zover, dan trekken alle Belgen opnieuw massaal naar de stembus. Ditmaal voor de federale, regionale en Europese verkiezingen. Politiek geëngageerd of niet, je kan er niet om heen, verkiezingen maken onvermijdelijk deel uit van onze democratische samenleving. Het is als (meerderjarige) burger immers je plicht om je stem uit te brengen. Niettemin is het ook een ideale gelegenheid om je eigen stempel te drukken op het beleid. 

Toch blijkt de Vlaamse kiezer zich steeds vaker aan deze plicht te onttrekken, en in het bijzonder bij de federale verkiezingen, waar de afstand met de politiek het grootst is. Zo blijkt uit universitair onderzoek dat bij de vorige federale verkiezingen in 2014, maar liefst 13,7 procent van de kiezers niet of ongeldig hebben gestemd (zie tabel 1). Deze negatieve trend zet zich voort bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2018, waar alleen al in Vlaanderen meer dan een half miljoen stemmen verloren gegaan zijn (zie tabel 2). 

Tabel 1: Verdeling van het stemgedrag (Vlaanderen) volgens de ongewogen en gewogen steekproef in vergelijking met de officiële stemuitslag. 
 

Bron: Abts, Swyngedouw & Meuleman (2015)
 
Tabel 2: Blanco/ongeldige en niet-uitgebrachte stemmen: aantal en % van de ingeschreven kiezers, 2018
Bron: De Maesschalk (2018) 
 
Opmerkelijk is dat de populatie niet en/of ongeldige kiezers bij de vorige federale verkiezingen van 2014 vooral de groep van de 65-plussers betreft (met name 27,1%, zie tabel 3). Dit is bedenkelijk/betreurenswaardig te noemen, zeker als je weet dat Vlaanderen ondertussen 1,7 miljoen senioren telt en dat door de vergrijzing het aandeel 65-plussers stelselmatig blijft stijgen. Dat senioren een belangrijke groep vormen binnen onze samenleving, waar rekening mee gehouden dient te worden, staat dus buiten kijf. Non-respons, blanco- en foutstemmen zorgen voor vertekening, ze zijn immers ongeldig en worden bijgevolg niet meegenomen voor de zetelverdeling. 
 
Tabel 3: stemgedrag per leeftijdscategorie

Bron: Abts, Swyngedouw & Meuleman (2015)
 
Een mogelijke verklaring voor de lagere participatiegraad bij 65-plussers zouden we kunnen vinden in het feit dat het voor een groot deel van deze doelgroep helemaal niet vanzelfsprekend is om een stem uit te brengen, zeker niet als het gaat over personen met een beperkte mobiliteit en/of specifieke zorgnoden. Zo werd reeds aangetoond dat meer dan de helft van de 80.000 Vlaamse senioren in woonzorgcentra, zijn stem zelf niet uitbrengt. Dit is bovenal te wijten aan de (on)toegankelijkheid van stembureaus en het grote gebrek aan hulpmiddelen om de daarbij behorende participatiedrempels weg te werken. Bovendien blijkt dat heel wat ouderen met zorgnoden automatisch – en veelal ongewild – doktersbrieven en volmachtsbrieven in de bus krijgen. 
De kritische stem van minder mobiele en/of zorgbehoevende senioren blijft dus vaak ongehoord en dat brengt vervolgens heel wat gemiste kansen met zich mee. Door hun afwezigheid ontbreekt immers ook hun opvattingen en beïnvloeding op beleidsthema’s, zoals mobiliteit en ouderenzorg, die net in het belang zijn van deze doelgroep. 
 
Wij bij Vief vinden het vooral belangrijk mee te geven dat ouderen met of zonder specifieke zorgnoden in principe geen enkele hinder mogen ondervinden om actief en volwaardig aan de verkiezingen, en daarmee ook aan het dagelijkse maatschappelijke leven, deel te nemen. Niet alleen is het stemrecht een fundamenteel mensenrecht, het participeren aan de verkiezingen is ook een essentieel onderdeel van daadkrachtig burgerschap en actief ouder worden. Een eigen stem uitbrengen handhaaft en/of versterkt bovendien het gevoel van eigenwaarde, wat noodzakelijk is voor het persoonlijk welbevinden.  
 
Derhalve doet Vief vzw, net zoals de Vlaamse Ouderenraad en tal van andere lokale dienstcentra een warme oproep aan de verschillende gemeenten, lokale stedelijke seniorenraden en woonzorgcentra concrete acties te ondernemen om participatiedrempels weg te nemen en daarmee het deelnemingspercentage van 65-plussers positief te beïnvloeden. 
 
Acties en initiatieven om gemeenten en (ouderen)voorzieningen het stemmen voor senioren eenvoudiger en toegankelijker te maken, dienen niet altijd grootschalig te zijn. Dienstencentra en andere ouderenvoorzieningen kunnen zo verschillende zaken ondernemen: gaande van het regelen van aangepast vervoer naar de stembureaus, het samen oefenen op elektronisch stemmen, het organiseren van infomomenten, tot het zelf inrichten van wettelijke stembureaus in de voorziening zelf. 
 
Bronnen:
Abts, K., Swyngedouw, M., & Meuleman, B. (2015). Het profiel van de Vlaamse kiezers in 2014. Wie stemde waarom op welke partij? Analyse op basis van de postelectorale verkiezingsonderzoeken 1991-2014. Onderzoeksverslag Centrum voor Sociologisch Onderzoek. Instituut voor Sociaal en Politiek Opinieonderzoek, 2015(2).
 
De Maesschalk, F. (2018). Hoe representatief waren de gemeenteraadsverkiezingen van 2018? Opgehaald van Samenleving & Politiek: https://www.sampol.be/2018/12/hoe-representatief-waren-de-gemeenteraadsv...  
 
Vlaamse Ouderenraad. (2019). Verkiezingen 2019: Ook ouderen met zorgnoden naar het stemhokje. Opgehaald van Ouderenraad.be: https://www.ouderenraden.be/in-de-kijker/verkiezingen/verkiezingen-2019-ook-ouderen-met-zorgnoden-naar-het-stemhokje 
 
Vlaamse Overheid. (2018). De vergrijzing zet zich verder. Opgehaald van Statistiek Vlaanderen: https://www.statistiekvlaanderen.be/de-vergrijzing-zet-zich-verder 

Sitemap - Vief Provincie Antwerpen vzw 2017 - info.antwerpen  vief.be - Site door Faromedia